Παρασκευή, 24 Μαΐου 2013

Σχετικά με το Παλάτι των Παλαιολόγων στην καστροπολιτεία του Μυστρά

Παλάτι Κατακουζηνών και Παλαιολόγων (Μυστράς)

Κάτω από το κάστρο του μυστρά, στο πλάτωμα της Άνω Πόλης, σώζονται σε πολύ καλή κατάσταση τα εντυπωσιακά παλάτια των Κατακουζηνών και των Παλαιολόγων, των δυο οικογενειών ποι διοικούσαν τον Μυστρά ως δεσπότες. Τα ογκώδη κτίρια, χαρακτηριστικά δείγματα μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής, έχουν δύο πτέρυγες και είναι χτιρμένα κάθετα το ένα από το άλλο σε σχήμα ορθής γωνίας.

Το πρώτο κτίριο της ΒΔ πτέρυγας ανήκει στην πρώτη περίοδο (1250-1350), με οξυκόρυφα γοτθικά παράθυρα και με ένα μικρό (αναστηλωμένο) εξώστη, επηρεασμένο από τη δυτική αρχιτεκτονική. Αποκαλείται Ανάκτορο των Κατακουζηνών, που κάποια τμήματά του πρέπει να χτίστηκαν από τους πρώτους Φράγκους κυρίαρχους του Μυστρά. Πίσω από αυτό υπάρχει ένα συνεχόμενο κτίριο που ανήκει στη δεύτερη περίοδο (1350-1400) και πρόκειται για το πιο σημαντικό διώροφο κτίριο του Μυστρά που χρησίμευε ως κατοικία των δεσποτών.
Κάθετο στο κτιριακό αυτό συγκρότημα υπάρχει ένα άλλο κτίριο που ανήκει στην τρίτη περίοδο (1400-1460) και είναι το παλάτι των Παλαιολόγων. Χτισμένο σε ενιαίο σχέδιο, είναι το τελευταίο κτίριο των παλατιών και καταλαμβάνει όλη τη νότια πτέρυγα. Είναι ένα μεγάλο ορθογώνιο παραλληλόγραμμο οικοδόμημα, μήκους 38 μ. και πλάτους 12 μ., με ημιυπόγειο, δύο ορόφους και διώροφη στοά μπροστά. Η πρόσοψή του μοιάζει με το παλάτι του Πορφυρογέννητου στην Κωνσταντινούπολη και με τα ανάκτορα της πρώιμης Αναγέννησης στην Ιταλία. Στα 8 διαμερίσματα του πρώτου ορόφου ήταν εγκαταστημένοι οι σωματοφύλακες και οι κρατικές υπηρεσίες. Όλος ο δεύτερος όροφος αποτελούσε μια μεγαλοπρεπή αίθουσα του θρόνου, τον χρυσοτρίκλινο των Βυζαντινών. Στην ανατολική πλευρά του έχει μια σειρά από 8 μεγάλα γοτθικά παράθυρα και μια δεύτερη από 6 κυκλικά ανοίγματα (φεγγίτες). Η αίθουσα αυτή θερμαινόταν με τζάκια που οι καμινάδες τους περνούσαν μέσα από τον δυτικό τοίχο. Το παλάτι αυτό πυρπολήθηκε το 1464 κατά την επιδρομή του Μαλατέστα.
Πηγη: http://history-pages.blogspot.gr/2012/01/7.html

Στους πρόποδες του Ταΰγετου, 5 χιλ. από την πόλη της Σπάρτης βρίσκεται ο λόφος του Μυστρά - της ερειπωμένης Βυζαντινής πολιτείας.
Η σιωπή, το ρυάκι που κυλάει στο πλάι του μονοπατιού, η βροχή που πέφτει ή το κελάηδημα των πουλιών, μας βοηθούν να αφήσουμε έξω από το Μυστρά τις συνήθειές μας και τη βιασύνη μας. Ας αφεθούμε στη γοητεία της βυζαντινής πολιτείας. Ας φανταστούμε τις αρχόντισσες να περνούν πάνω από τα "διαβατικά" (τις μικρές καμάρες που ένωναν μεταξύ τους τα σπίτια) για να μη λερώσουν τα ρούχα τους. Άς έρθουμε στη θέση του τελευταίου Αυτοκράτορα του Βυζαντίου, του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ του Παλαιολόγου την ώρα της στέψης του στο ναό της Μητρόπολης. Υποψιαζόταν άραγε το τέλος της Κωνσταντινούπολης και το δικό του θάνατο; Στο μπαλκονάκι του Παλατιού των Δεσποτών, στην κορυφή του λόφου, ποια πριγκίπισσα ονειρευόταν στο φως του φεγγαριού; Τι να σκεφτόταν οι αγιογράφοι της Περιβλέπτου, όταν ζωγράφιζαν τον αυστηρό Παντοκράτορα, ώρες ξαπλωμένοι στις σκαλωσιές;
Με άλλα λόγια ας επικοινωνήσουμε μ' αυτόν το μυστηριώδη και γοητευτικό τόπο. Ας περπατήσουμε λίγο μόνοι μας, μακριά από τους άλλους. Το μυστικό του Μυστρά είναι η σιωπή.Ο λόφος του Μυστρά
Ο Μυστράς αρχίζει να αποτελεί οικισμό μετά την παραχώρησή του από τους Φράγκους στους Βυζαντινούς το 1262 και την πρώτη εγκατάσταση Ελληνικού πληθυσμού γύρω από την ακρόπολη. Η ανάπτυξη της πόλης είναι ραγδαία, με αποτέλεσμα το 1289 η "κεφαλή της κατά την Πελοπόννησον χώρας και των κάστρων της Βασιλείας" να μεταφερθεί από τη Μονεμβασιά στο Μυστρά, ο οποίος είναι καταλληλότερος γι' αυτό το ρόλο, διαθέτει μια εύφορη πεδιάδα, που του εξασφαλίζει πλούτο, βρίσκεται σε μια φυσικά οχυρή θέση, που προσφέρει ασφάλεια στους κατοίκους του, και αποτελεί τη βάση που χρειάζεται ο στρατός για να καταλάβει τα εδάφη του πριγκιπάτου της Αχαΐας.
Τα κάστρα, το παλάτι των Δεσποτών, τα σπίτια των αρχόντων τα σπίτια των φτωχών, τα μοναστήρια και οι εκκλησίες, μας δίνουν μια ακριβή εικόνα του πώς ήταν τότε οι Βυζαντινές πολιτείες. Ο Μυστράς στην εποχή της ακμής του, ήταν πνευματικό και πολιτιστικό κέντρο της περιοχής και συγκέντρωνε σοφούς, καλλιτέχνες και λόγιους. Εκεί το 1400 μ.Χ., ο Γεώργιος Γεμιστός ή Πλήθων ίδρυσε την περίφημη σχολή του.
Ο Μυστράς με την επικράτειά του, περιβαλλόμενος από πλήθος Φράγκικων και Λατινικών κρατιδίων και κτήσεων, είναι το μόνο βυζαντινό νοτιοελλαδικό έδαφος. Το 1349 αποκτά Δεσπότη, τον Μανουήλ Καντακουζηνό, γιο του αυτοκράτορα Ιωάννη Στ΄ Καντακουζηνού: "τον υιόν έπεμψεν Δεσπότην τον Μανουήλ… πρόνοιαν ποιησάμενον την δυνατήν".

"Ο ΔΕΣΠΟΤΗΣ ΤΟΥ ΜΟΡΕΩΣ"

Η διακυβέρνηση του Μυστρά από το Δεσπότη είναι αυστηρά συγκεντρωτική και απολυταρχική, ανάλογη με αυτή που ασκεί ο Αυτοκράτορας στην Κωνσταντινούπολη. "Δεσπότης του Μορέως" διορίζεται ο αμέσως επόμενος του διαδόχου του θρόνου της Βασιλεύουσας, συνήθως ο δευτερότοκος γιος του Αυτοκράτορα. Το Δεσποτάτο κυβερνούν διαδοχικά δύο ηγεμονικές οικογένειες, αρχικά κυριαρχεί η οικογένεια των Καντακουζηνών, την οποία διαδέχονται οι Παλαιολόγοι.

ΤΑ ΠΑΛΑΤΙΑ

ΤΑ ΠΑΛΑΤΙΑΈδρα και κατοικία του Δεσπότη και της οικογένειάς του αποτελεί το συγκρότημα των Παλατιών, που δεσπόζει με την επιβλητική παρουσία του στο μοναδικό πλάτωμα του λόφου, ικανό να φιλοξενήσει ένα τέτοιο οικοδόμημα. Πρόκειται για ένα σύνολο κτισμάτων, που άρχισε να κτίζεται σχεδόν αμέσως μετά την ίδρυση του κάστρου του "Μυζηθρά" και ολοκληρώθηκε στις αρχές του 15ου αιώνα. Η συνεχής προσθήκη κτιρίων σκοπό είχε να καλύψει τις αυξανόμενες ανάγκες της διοικητικής αρχής που στέγαζε.
Στα σπίτια που υψώνονται γύρω από τα Παλάτια, πιθανότατα κατοικούν τα μέλη της αριστοκρατίας του Μυστρά, από την οποία προέρχονται και οι αξιωματούχοι του Δεσποτάτου.

Η "ΑΥΛΗ" ΤΟΥ ΔΕΣΠΟΤΗ

Ο Δεσπότης, στην προσπάθειά του να μιμηθεί τη μεγαλοπρέπεια της Βυζαντινής αυλής της Κωνσταντινούπολης, μεταφέρει στο Μυστρά το διοικητικό μοντέλο που επί αιώνες εφαρμόζεται εκεί, με τους ίδιους τίτλους και την ανάλογη ιεραρχική τάξη, το ίδιο τυπικό και την ίδια ενδυματολογία. Οι τίτλοι δηλώνουν, εκτός από τα ουσιαστικά καθήκοντα των διαφόρων αξιωματούχων, το ρόλο και τη θέση που τους αρμόζει να κατέχουν στις επίσημες τελετές και ακροάσεις. Τίτλους φέρουν συνήθως μέλη της ντόπιας ή Κωνσταντινουπολίτικης αριστοκρατίας. Και οι απλοί άρχοντες όμως δεν αποκλείεται να παίζουν σημαντικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων, λόγω του πλούτου που κατέχουν. Η αριστοκρατία του Μυστρά κατοικεί σε μεγάλα αρχοντικά. Τα περισσότερα από αυτά είναι κτισμένα στην Πάνω Πόλη του Μυστρά. Στην Κάτω Πόλη, τα γνωστότερα αρχοντικά είναι του Φραγκόπουλου και του Λάσκαρη.

Tα σημαντικότερα μνημεία και αρχιτεκτονικά σύνολα της περιοχής είναι:

Οχυρώσεις: Το Φράγκικο κάστρο με τις επάλξεις και τους πύργους είναι έργο του Γουλιέλμου Β΄ Βιλλεαρδουίνου. Μεταγενέστερες προσθήκες έγιναν από Βυζαντινούς και Τούρκους.

Τείχη: Διατάσσονται σε δύο ισχυρά οχυρωμένους περιβόλους που ενισχύονται από ψηλούς τετράγωνους πύργους και είναι έργα της υστεροβυζαντινής περιόδου.

Μητρόπολη ή ΄Αγιος Δημήτριος:
Μεικτού αρχιτεκτονικού τύπου ναός, δηλ. τρίκλιτη βασιλική στο ισόγειο με νάρθηκα και κωδωνοστάσιο (β΄μισού 13ου αιώνα) και σταυροειδής εγγεγραμμένος στον όροφο (προσθήκη α΄ μισού 15ου αιώνα). Τοιχογραφίες διαφόρων τεχνοτροπιών που χρονολογούνται από το 1270/80 έως το πρώτο τέταρτο του 14ου αιώνα, ενώ εκείνες του τρούλου στον 15ο αιώνα.

Ναός Αγ. Θεοδώρων:
Έργο των μοναχών Δανιήλ και Παχωμίου, οκταγωνικού τύπου, με πλευρικά παρεκκλήσια, κτισμένος μεταξύ των ετών 1290 και 1295, με τοιχογραφίες του τέλους του 13ου αιώνα.

Οδηγήτρια:

Έργο του ηγουμένου Παχωμίου, το 1310, μεικτού αρχιτεκτονικού τύπου (βλ. Μητρόπολη) με νάρθηκα και πλευρικά παρεκκλήσια. Εξαιρετικής τέχνης τοιχογραφίες της περιόδου 1312-1322, ορισμένες από τις οποίες συνδέονται με την τέχνη της Κωνσταντινούπολης.

Αγία Σοφία:

Σταυροειδής εγγγεγραμμένος ναός με τρούλο, δικιόνιου τύπου, κτίσμα των μέσων του 14ου αιώνα, με παρεκκλήσια και κωδωνοστάσιο. Σώζονται αξιόλογες τοιχογραφίες στο ιερό και στα παρεκκλήσια.

Μονή Περιβλέπτου:
Το καθολικό είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με τρούλο, δικιόνιου τύπου με παρεκκλήσια και δίπλα Πύργος-Τράπεζα. Οι τοιχογραφίες του ναού είναι άριστα έργα διαφόρων καλλιτεχνών του τρίτου τέταρτου του 14ου αιώνα.
Μονή Περιβλέπτου
Ευαγγελίστρια:
Σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με τρούλο, δικιόνιου τύπου, με τοιχογραφίες που χρονολογούνται στην αρχή του 15ου αιώνα.

Μονή Παντάνασσας:
Το καθολικό, μεικτού αρχιτεκτονικού τύπου (βλ. Μητρόπολη), με εξωτερικές στοές και κωδωνοστάσιο. Εξαιρετικής τέχνης τοιχογραφίες στον όροφο και στο ιερό, που χρονολογούνται γύρω στα 1430, ενώ αυτές του ισογείου είναι του 18ου αιώνα.

Παλάτια των Δεσποτών του Μυστρά (Καντακουζηνών-Παλαιολόγων).
Μεγάλο κτιριακό συγκρότημα σε σχήμα Γ με διαφορετικής χρήσης κτίρια, κτισμένα σε διαφορετικές χρονικές περιόδους (13ος-15ος αιώνας).

Από την πληθώρα των αστικών οικοδομημάτων που σώζονται στον οικισμό του Μυστρά τα πλέον ενδιαφέροντα είναι το Παλατάκι, το Αρχοντικό Φραγκόπουλου και το Αρχοντικό Λάσκαρη.

πηγη:http://11dim-kaval.kav.sch.gr/main/roads/mistras.htm